Binnenrijm

IMG_20131119_023201

Tegenwoordig zouden we het ‘een draai’ noemen. Een keizer die geen rekening hoeft te houden met een parlement -omdat dat er niet is- kan zich zoiets vrij eenvoudig veroorloven.

Die draai was de invoering van een smaadwet voor de pers, in 1875. Bij zijn aantreden, een paar jaar eerder, was de Meiji-regering nog voorstander van een vrije pers. Voortschrijdend inzicht kan soms snel komen wanneer iemand aan de macht komt.

Die smaadwet blijkt achteraf een eerste stap in een proces dat zo’n tachtig jaar duurde. Stapje voor stapje werd de persvrijheid teruggeschroefd, tot uiteindelijk, in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog, een volledige censuur overbleef.

Het verhaal van het krantenmuseum in Yokohama is vooral het verhaal van de strijd om de persvrijheid. Een strijd die uiteindelijk gewonnen wordt, maar eerst volledig verloren. Er was zelfs een moment dat de kranten hun verzet tegen de censuur opgaven, vertelt het museum.

De protesten tegen die eerste smaadwet waren nog heftig. Zo heftig zelfs, dat de regering zich gedwongen voelde journalisten in de gevangenis te zetten. Maar zij bleven schrijven over de noodzaak van de invoering van een parlement. Zij bleven onthullingen publiceren over fouten die de regeringen maakte en stil probeerde te houden. Het leidde tot een verdere inperking van de persvrijheid.

Het speelt lang geleden en ver weg. Maar het gaat ook over nu.

- Er is een nieuwe perswet in Groot Brittannië;
- Er is discussie over misbruik van de Wet Openbaarheid van Bestuur bij ons;
- Er zijn censuur-Pieten die journalisten het werken onmogelijk maken;
- In Amerika is deze zomer de journalistieke bronbescherming uitgekleed;
- in het Vrije Westen worden journalisten geïntimideerd;
- worden journalisten vermoord;
- worden journalisten behandeld als terroristen;
- En van degenen die nu de belangrijkste onthullingen doen, wordt niet eens erkend dat het journalisten zijn. Dat zijn terroristen.

En dit zijn pas de eerste stappen. In Japan hield die richting de vorige keer tachtig jaar aan. Stapje voor stapje.

Hoe politici proberen om zo min mogelijk weerstand te veroorzaken, werd pas nog mooi zichtbaar in uitspraken van de Britse premier David Cameron.

Cameron threatens to act against newspapers publishing security leaks

“The approach we have taken is to try to talk to the press and explain how damaging some of these things can be.”

“I think it’s much better to appeal to newspapers’ sense of social responsibility.”

“But if they don’t demonstrate some social responsibility it would be very difficult for government to stand back and not to act.”

BBC

En juist dezer dagen is er ophef in Japan. Sinds de 1945 was elke inperking van de persvrijheid in dit land taboe. Maar wie herinnert zich nog de oorlog?

Japan secrecy act stirs fears about press freedom, right to know

Japanese Prime Minister Shinzo Abe’s government is planning a state secrets act that critics say could curtail public access to information on a wide range of issues, including tensions with China and the Fukushima nuclear crisis.

The new law would dramatically expand the definition of official secrets and journalists convicted under it could be jailed for up to five years.

Reuters

“Geschiedenis herhaalt zich nooit, maar rijmt altijd een keer”, zingt Spinvis. Alles wijst erop dat hij gelijk krijgt.

De perswetten leidden ook tot de oprichting van ondergrondse kranten, meldt het krantenmuseum haast terloops. Je had dus niet alleen Trouw, het Parool en het Vrije Volk, maar ook illegale Japanse kranten. Het is een ingewikkeld rijmschema aan het worden, met op veel momenten ook iets dat op binnenrijm lijkt.

19 november 2013 16:02
Categoriën:

De ironie van de gedachte dat ik maar weer eens naar Fahrenheit 451 ga kijken #RayBradbury

Anderhalf jaar geleden zette ik de film Fahrenheit 451 op Videovolt. Het is een vrij trage film, maar dat is geen reden om niet te kijken. Integendeel, denk ik.

Het was door die blog dat ik ontdekte dat veel mensen geen vermoeden hebben van waar de titel Fahrenheit 9/11 van de documentaire van Michael Moore vandaan kwam.

Vanmorgen lees ik dat de schrijver van het boek Fahrenheit 451, Ray Bradbury, is overleden. Zijn verhaal speelt in een wereld waar boeken verboden zijn. Ik dacht altijd dat dat over censuur ging, maar dat is een misverstand. Het vaat over de schadelijke afleiding van televisie. Een fragment van BBC News is veelzeggend:

For years, Bradbury tried to prevent the publication of Fahrenheit 451 as an e-book. He told the New York times that electronic books “smell like burned fuel” and called the internet “a big distraction”.
BBC

Hieronder een herpublicatie van mijn blog op Videovolt:

Nog voor de eerste scène begint is er al iets vreemds aan de hand met deze film uit 1966. Geen titelrol, maar beelden van tv-antennes. Geen beeldvullende letters met de filmtitel. Niet de namen van de acteurs, niet van de regisseur. In plaats daarvan wordt al die tekst voorgelezen. Beter had het niet gekund. Als de film dan echt begint, is daar meteen de filmmuziek van Bernard Hermann (da’s die van de Psycho-violen). En we zien hoe François Truffaut voor het eerst in kleur filmt: een beetje overdreven, zoals filmmakers van nu het moeilijk lijken te vinden om zich in te houden met 3D.

Net zoals het geen toeval is dat de titelrol wordt voorgelezen, zijn ook die tv-antennes aan het begin geen toeval. Fahrenheit 451 gaat over de verderfelijke invloed van tv. Het is niet moeilijk om te denken dat het om censuur gaat. Maar dat is niet zo, zegt de schrijver Ray Bradbury er zelf over. En zo serieus en dreigend als de film vaak is, zo grappig en inspirerend is Bradbury zelf in het interview dat eronder staat.

Bekijk de film Fahrenheit 451 op Youtube.