Categorie: Politiek, oorlog en vrede

Tsjernobyl is overal

Niet eens zo heel lang geleden waren er ineens weer plannen om een nieuwe kerncentrale te bouwen in Nederland. En net als de vorige keer dat die plannen er waren, werden ze weggevaagd door een kernramp.

Toen de nieuwste plannen begonnen op te komen, zo’n 11 jaar geleden, maakte ik voor Teleac Radio een programma over kernenergie. Een heel uur, goed weggestopt op een radiozender waar we gelukkig niet teveel mensen in de weg zaten.

Toevallig vind ik net een stukje van vijf minuten uit die uitzending, dat bijna helemaal uit archiefmateriaal is samengesteld. Her en der heb ik wat teksten tussengevoegd. (Nodeloos te zeggen dat ik 11 jaar jonger klink). Maar er is één ding dat ik absoluut ben vergeten te benoemen. Als datum voor de ramp lijk ik 29 april te noemen, terwijl het toch echt op 26 april 1986 gebeurde.

De reden is de traagheid van de media in die jaren. Pas na drie dagen werd het nieuws van de kernramp benoemd in de ochtendnieuwsuitzending van Radio 1. Het nieuws was nog zo vers dat de presentator de plaatsnaam consequent als Tsjebernobyl uitspreekt – zoals dat soms gebeurt als zich net een ramp heeft voltrokken op een tot dan toe onbekende plek. Zeker als de naam is gespeld als Черно́быль.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Redelijk absurd

Bussemaker: oppakken Umar redelijk absurd
ZONDAG 24 APRIL 2016 | 10:02 | XANP BIN

AMSTERDAM (ANP) – Minister Jet Bussemaker van Onderwijs heeft ontstemd gereageerd op de aanhouding van columniste Ebru Umar in Turkije zaterdag. De bewindsvrouw noemde het in de uitzending van WNL op Zondag ,,redelijk absurd dat je op basis van een tweet opgepakt kan worden”.

Een snelle zoektocht bij het ANP…

Ophef over politiebezoek na kritische tweet
DINSDAG 22 MAART 2016 | 18:16 | ANP BINNENLAND

DEN HAAG/BREDA (ANP) – In de Tweede Kamer is ophef over het bezoek van agenten aan een man in Breda. Hij had op Twitter een kritisch geluid laten horen over moslimscholieren die juichten over de aanslagen in Brussel.

Hij zou zijn aangesproken over de tweet: ,,Hoe geef je nog les als er in je klas door moslim kinderen geapplaudisseerd wordt?”

Meisje dat dreigtweet plaatste weer vrij
DINSDAG 15 APRIL 2014 | 09:01 | ANP BINNENLAND

ROTTERDAM (ANP) – Een Rotterdams meisje dat een tweet zou hebben verstuurd waarin ze dreigde met een aanslag op een vliegtuig van American Airlines is weer vrij. Dat meldde de politie dinsdag. Ze blijft verdachte.

Het meisje twitterde: ,,Hallo mijn naam is Ibrahim en ik kom uit Afghanistan. Ik maak deel uit van al-Qaeda en op 1 juni ga ik echt iets groots doen, dag.”

Weer verdachte opgepakt voor dreigtweets V&D
VRIJDAG 11 OKTOBER 2013 | 15:41 | ANP BINNENLAND

HAARLEM/IJMUIDEN (ANP) – Een 19-jarige man uit IJmuiden is aangehouden, omdat hij ervan wordt verdacht dreigtweets te hebben verstuurd aan het adres van de V&D in Haarlem. Dat meldde de politie vrijdag.

Afzender Circus Bloed dreigde onder meer met een ,,dodelijk begin” van het Prijzencircus van V&D.

Fan FC Utrecht aangepakt vanwege tweet
ZATERDAG 17 AUGUSTUS 2013 | 18:03 | ANP BINNENLAND

ENSCHEDE (ANP) – De politie Twente heeft zaterdag korte metten gemaakt met het getwitter van een 14-jarige supporter van FC Utrecht. De jongen had een aanstootgevende tweet verstuurd die bij veel fans van FC Twente hard aankwam, aldus een politiewoordvoerder.

It was the best of times, it was the worst of times :-) :-( #badtimes

A Look Back at the Year 2020 | Dead Ringers, BBC Radio 4
28 minuten, mp3

The New Years edition of Dead Ringers is a little different as the whole team have gone into the future and then taken a look back at at the year 2020.

“and it’s no idle boast when I remind you that this was the shortest world war on record… two minutes twenty eight seconds”

The Bed-sitting Room | Drama, BBC Radio 4
1 uur, mp3

Een volslagen absurdistisch verhaal, ooit een toneelstuk van Spike Milligan en John Antrobus, verfilmd in 1969 (link naar de trailer onderaan), en nu door John Antrobus en Paul Merton bewerkt tot radiodrama. Geweldig grappig en minstens zo veel zeggend als het Goede Gesprek met Gabriël van den Brink.

Three years since the nuclear misunderstanding which led to the third world war (“and it’s no idle boast when I remind you that this was the shortest world war on record… two minutes twenty eight seconds… including the signing of the Peace Treaty which is now on sale at Her Majesties Stationary Office with a free T- shirt”) survivors gather together on the former-streets of London. In amongst the rubble, Captain Kak and his fiancee Penelope find Lord Fortnum, who is convinced he’s turning into a Bed-sitting room. With property prices what they are, Kak should be on to a good thing.
This atmospheric, surrealist play was originally written by John Antrobus & Spike Milligan, and has been adapted for radio by John Antrobus & Paul Merton.

*) Dit is de link naar de trailer voor de film uit 1969: https://www.youtube.com/watch?v=7AVBEwTIfDM. Maar wacht nog even met kijken. Ik denk dat het radiodrama misschien beter klinkt als je de film niet gezien hebt.

Een goed gesprek over álles

In gesprek met Gabriël van den Brink | Lex Bohlmeijer, De Correspondent
47 minuten

“Gabriël van den Brink in gesprek met Lex Bohlmeijer”, begint Lex Bohlmeijer zijn afkondiging. Voor hij de naam Brink uitspreekt zit al een korte aarzeling. Niet omdat Lex de naam niet weet, maar om een kleine denkpauze te maken voor de zin die hij erna zal zeggen. “Over eh… Ja, over alles. Over de vragen van Kant en de moderne samenleving, over moraal en macht en politiek – voor De Correspondent.”

Een prachtig Goed Gesprek om het nieuwe jaar mee in te gaan!

Gabriël van den Brink (1950) nam onlangs afscheid als hoogleraar Maatschappelijke Bestuurskunde aan de Universiteit van Tilburg. In zijn afscheidsrede wijst hij haarscherp aan waarom de huidige politiek zijn geloofwaardigheid heeft verloren: de moraliteit is eruit verdwenen. Tevens houdt hij een inspirerend pleidooi voor verschillende vormen van weten. Gesprek met een avontuurlijke denker.

A Greek Drama – een mooi verhaal voor als je geen zin hebt in Scrooge

A Greek Drama | The Documentary, BBC World Service
50 minuten, mp3

This summer, as Greece and its creditors argued over the terms of a bailout, the fate of nations – and perhaps the whole European project – was held in the hands of just a few people. This original drama, tells the inside story of those extraordinary months.

Een van de leuke dingen aan dit Britse radiodrama is dat het vol zit met Europese accenten. De Grieken zijn Grieken, de Duitsers Duitsers en Jeroen Dijsselbloem is merkbaar een Hollander.

Dijsselbloem wordt gespeeld door Tice Oakfield. Ik zou zweren dat ik bij de aftiteling Thijs Oakfield verstond, maar volgens zijn website is het Tice. Daar staat overigens een foto op van hem in de rol van Scrooge.

Het is drama, maar gebaseerd op de werkelijkheid. Yanis Varoufakis nam daarom de moeite tien feitelijke onjuistheden op te schrijven.

Het misverstand van het Japanse pacifisme

Is Japan Abandoning Pacifism? | The Inquiry, BBC World Service (23 minuten, mp3)

Hoe groot is de verandering die Japan doormaakt, nu de grondwet wordt veranderd? Dat valt wel mee, concludeert The Inquiry. Dat is niet omdat de verandering betekenisloos is. Eerder is het achterstallig onderhoud. De verandering, weg van het pacifisme, heeft al decennia geleden plaatsgevonden. “Eigenlijk was Japan maar twee jaar echt pacifistisch.”

(Maar lang niet alle Japanners hebben dat door.)

Japan is a pacifist country – at least that’s what its constitution says. The wording, introduced under the occupying forces after World War II, seems unequivocal: “the Japanese people forever renounce war as a sovereign right of the nation”. But new laws championed by conservative prime minister Shinzo Abe introduce a broader interpretation of what the constitution does, and does not, permit. Abe calls it “proactive pacifism”. Opponents say the laws are “war bills”, betraying the pacifism that has, for many, become central to Japanese national identity. There have been dramatic scenes in parliament with opposition MPs in tears. The majority of the public are opposed and people have taken to the streets in their tens of thousands. So, our question this week: is Japan abandoning pacifism?

No War Yes Peace

Metrohalte Kokkai-Gijido-mae. Zodra ik uit het perron op stap sta ik oog in oog met een politieman. Hij maakt een korte, beleefde knik, maar zijn blik is oplettend en scherp. Hij kijkt me geen seconde langer aan dan nodig. Op de muur van het perron staat in grote letters National Diet Building. Hierboven moet het parlementsgebouw staan.

Ik volg de pijlen. Op dit station kun je overstappen van de Marunouchi Lijn op de Chiyoda Lijn, zegt de metro-app. In de praktijk is het een stevige wandeling van 535 meter door tunnels, trappen op, trappen af, en een enkele roltrap. 535 meter. Dat is meer dan een halve kilometer. Ik bedenk me dat het mogelijk moet zijn om wekenlang in Japan door te brengen zonder ooit buiten te komen. Als je niet wilt, hoef je zelfs geen daglicht te zien, alleen het zachtgele schijnsel van TL-balken.

Lopend van het Maronouchi naar het Chiyoda-station kom ik nog minstens vijf politiemannen tegen. Zo op het eerste gezicht zijn ze niet bewapend. Ze staan op hun plek, met allemaal die zelfde oplettende blik.

Het is de maandag na de week waarin Japan besloot dat oorlog soms een oplossing kan zijn. Voor de hekken van de Diet stonden 120-duizend mensen te demonstreren. Het was luidruchtig maar vreedzaam. In het parlement ging het er aanmerkelijk ruiger aan toe. Dat kon het besluit niet tegenhouden. Het is gevallen, al moeten er, als ik het goed begrijp, nog wel wat formaliteiten worden doorlopen.

Dat het besluit genomen is, doet er niets aan af dat het allemaal nog niet voorbij is. In zijn wekelijkse e-mail merkt Radboud Molijn van Dujat op: 50 jaar geleden moest de grootvader van premier Abe aftreden, kort nadat hij een ‘veiligheidsovereenkomst‘ had gesloten met de Amerikaanse regering. Het pact regelt onder andere dat het Amerikaanse leger grote base heeft in Okinawa, en het bevat de belofte dat de landen elkaar blij zullen staan mocht een van de twee worden aangevallen. Ook toen maakte men zich zorgen om de mogelijkheid dat Japan nu in oorlogen verwikkeld zou kunnen raken, maar artikel 9 van de grondwet stelde enigszins gerust – het artikel dat nu wordt geschrapt.

Ook nu is de rust nog niet volledig weergekeerd, al heb ik nog niemand horen suggeren dat premier Abe binnenkort zal moeten vertrekken.

Dat wil zeggen, de woonwijken van Kyoto hangen vol met foto’s van de oppositieleider die zich het felst tegen de grondwetswijziging verzette. Zo op het oog zijn het verkiezingspostertjes, alleen hangen ze in de ramen van huizen. Bij eerdere verkiezingen viel me juist op hoe braaf alle posters op speciale verkiezingsborden geplakt worden. Alleen op die borden, en dan netjes in het aangegeven vak, verder niet.

In alle stadjes en steden waar ik kwam stonden mensen te demonstreren. Een week of twee geleden, een paar honderd kilometer ten noorden van Tokio, las ik vaak de kreet No War Yes Peace – alsof het niet voldoende is om alleen maar ergens tegen te zijn. Soms stonden er niet meer dan een man of vijf of tien, maar een dag later stonden er weer mensen, en meestal waren dat niet dezelfden.

Alleen Hakodate, net aan het begin van Hokkaido, viel op. Daar werd niet gedemonstreerd. Misschien geldt dat voor heel dat eiland, want noordelijker ben ik niet geweest, maar ik kan het me eigenlijk niet goed voorstellen.

Nu ik in Tokio ben, besluit ik even langs de Diet te lopen. Deze maandagvond zijn er toch nog tientallen demonstranten. Het zijn er meer dan vijftig, minder dan honderd. Ze scanderen. Ze klappen, soms ritmisch, dan applaudiserend. Ze houden tekstborden omhoog. De meeste borden zijn in het Japans, maar het cijfer 9 verraadt de inhoud. Een enkel bord bevat de kreet No War. Yes Peace is er niet meer bij.

De mannen en vrouwen zijn bijna zonder uitzondering de veertig gepasseerd, een aantal is waarschijnlijk boven de zeventig. De meesten zitten in een lange rij op een stenen muurtje langs de weg. Twee cameraploegen nemen interviews af. Voor een van de camera’s staat een meisje van rond de twintig met een ernstig gezicht haar verhaal te doen.

Langs de weg die naar de Diet leidt, staan de lichtgroene bussen van de politie. Het zijn dezelfde bussen die vorige week gebruikt werden om een afgeschermde doorgang te maken voor kamerleden en ministers. Met honderdtwintig duizend mensen is dat misschien nodig, maar niet met vijftig demonstranten.

Net als in de metro staan ook rond het parlementsgebouw elke honderd meter een of twee politiemensen. De meesten zijn bewapend met een houten stok van een meter of anderhalf. Een enkeling heeft een zwart leren holster aan zijn riem hangen.

Het is een overmacht die overbodig is en enigszins misplaatst aanvoelt. In tegenstelling tot de regering zijn deze demostranten niet zo van de gewapende strijd. Mischien, zo bedenk ik me terwijl ik de rij demonstranten voorbij loop, is dat Yes Peace toch een nuttige toevoeging.

Het gevaar van ‘de-risking’

HSBC, Muslims and Me | BBC Radio 4 (38 minuten, mp3)

In the summer of 2014 HSBC dispatched a batch of identical letters to several prominent Muslims telling them that their accounts would be closed. The bank said that it no longer had the “risk appetite” to handle their money. But it failed to explain why or to offer a right of appeal. So what happened?

Pursuing this story led journalist Peter Oborne to resign his job as Chief Political commentator of the Daily Telegraph: the paper had refused to publish an article he had written which was critical of HSBC’s decision.

Oborne is shocked when he finds out the truth.

Die laatste zin doet vermoeden dat er een of andere soap wordt aangeprezen. Niets is minder waar.

Het nut van belastingparadijzen

Why do Tax Havens Still Exist? | The Inquiry, BBC World Service (25 minuten, mp3)

In 2009, UK Prime Minister Gordon Brown declared “the beginning of the end” for off-shore tax havens. Since then, the EU, the G20, President Obama and others have lined up to criticise them. And yet they’re still with us. In this edition of The Inquiry, Tim Whewell asks why tax havens continue to exist, and whether tax havens are really to blame for tax avoidance in the first place.

Zoals algemeen bekend is Nederland geen belastingparadijs, toch worden we wel weer genoemd in dit programma. Maar een belangrijker reden om te luisteren dan het horen van de naam van ons land, is het horen van nieuwe argumenten voor belastingparadijzen. Een Nieuw-Zeelandse politicus beargumenteert dat ze een nuttige rol vervullen als tegenwicht voor de democratie.