Categorie: Zeitgeist

Een goed gesprek over álles

In gesprek met Gabriël van den Brink | Lex Bohlmeijer, De Correspondent
47 minuten

“Gabriël van den Brink in gesprek met Lex Bohlmeijer”, begint Lex Bohlmeijer zijn afkondiging. Voor hij de naam Brink uitspreekt zit al een korte aarzeling. Niet omdat Lex de naam niet weet, maar om een kleine denkpauze te maken voor de zin die hij erna zal zeggen. “Over eh… Ja, over alles. Over de vragen van Kant en de moderne samenleving, over moraal en macht en politiek – voor De Correspondent.”

Een prachtig Goed Gesprek om het nieuwe jaar mee in te gaan!

Gabriël van den Brink (1950) nam onlangs afscheid als hoogleraar Maatschappelijke Bestuurskunde aan de Universiteit van Tilburg. In zijn afscheidsrede wijst hij haarscherp aan waarom de huidige politiek zijn geloofwaardigheid heeft verloren: de moraliteit is eruit verdwenen. Tevens houdt hij een inspirerend pleidooi voor verschillende vormen van weten. Gesprek met een avontuurlijke denker.

Dit zijn de cijfers voor 2016!

Dit zijn de cijfers voor 2016. We hebben ze alvast voor je op een rijtje gezet in een handig overzicht.
0, 1, 2 en 6

Santa for president

Santa for President | The Truth, Radiotopia

Begint met 2’57” reclame, dan wordt het leuk. En het gaat misschien eigenlijk over Donald Trump, maar je mag er gerust een willekeurige Haagse politieke situatie in horen.

Het misverstand van het Japanse pacifisme

Is Japan Abandoning Pacifism? | The Inquiry, BBC World Service (23 minuten, mp3)

Hoe groot is de verandering die Japan doormaakt, nu de grondwet wordt veranderd? Dat valt wel mee, concludeert The Inquiry. Dat is niet omdat de verandering betekenisloos is. Eerder is het achterstallig onderhoud. De verandering, weg van het pacifisme, heeft al decennia geleden plaatsgevonden. “Eigenlijk was Japan maar twee jaar echt pacifistisch.”

(Maar lang niet alle Japanners hebben dat door.)

Japan is a pacifist country – at least that’s what its constitution says. The wording, introduced under the occupying forces after World War II, seems unequivocal: “the Japanese people forever renounce war as a sovereign right of the nation”. But new laws championed by conservative prime minister Shinzo Abe introduce a broader interpretation of what the constitution does, and does not, permit. Abe calls it “proactive pacifism”. Opponents say the laws are “war bills”, betraying the pacifism that has, for many, become central to Japanese national identity. There have been dramatic scenes in parliament with opposition MPs in tears. The majority of the public are opposed and people have taken to the streets in their tens of thousands. So, our question this week: is Japan abandoning pacifism?

Lawn enforcement

Lawn Order | 99% Invisible (18 minuten)

Gras zegt veel over de toestand in een land. Amerikanen, bijvoorbeeld, zijn de laatste jaren linkser geworden. Dat zat er aan te komen, als je naar hun grasmatten kijkt.
Er zijn zelfs mensen die daar communistische trekjes in herkennen.

The free-market American neoliberal subject who does as he or she pleases would just say, ‘To hell with my neighbors! I’m just going let my lawn grow!’ But instead they do the Communist thing, which is collective management of what is essentially a moral commons. It’s not your lawn, it’s the whole community’s lawn, and you’re responsible for this part.

Totalitaire staten zijn altijd afhankelijk van beelden; zoals de onze

Chris Hedges: War is a drug | Ideas, CBC Radio One (54 minuten, mp3)

Deze week herhaalde de Canadese radio een interview met Chris Hedges van begin dit jaar. Zo’n herhaling is misschien vanwege de kosten, maar opnieuw heb ik het programma zonder aarzelen helemaal uitgeluisterd.

Hedges is een lastig te plaatsen figuur, denk ik, want hij is zowel journalist als actievoerder. Dat activisme merk je in zijn werk aan de onderwerpen die hij kiest. En hij verdiept zich in onderwerpen met een fanatisme dat je meer bij actievoerders ziet dan bij journalisten – een enkele onderzoeksjournalist daargelaten. Verder merk je het niet. Als er een kleuring in zijn verhaal zit, komt het door de feiten die hij verslaat.

Met het woord kleuring kies ik in geen handige beeldspraak, want Hedges draagt bepaald geen roze bril. Over al zijn verhalen hangt een grijssluier. Zijn toon is opgewekt, zijn tempo prettig hoog. Maar zijn heldere, harde analyse werpt een slagschaduw over de wereld die hij ziet.

Ideas besloot het programma War is a drug te noemen. De titel van zijn boek vind ik sterker: War is a Force That Gives Us Meaning.

Maar wacht nog heel even met luisteren…

Ook in 2011 maakte Ideas een programma met Hedges. Daarin zitten misschien nog wel interessantere observaties. Ik probeerde het snel even terug te zoeken op deze blog. Tot mijn verbazing bleek het te ontbreken. Die omissie is bij deze hersteld. Nu luisteren!

Empire of Illusion | Ideas, CBC Radio One (54 minuten)

Kattenvideo’s zijn er in genoeg, maar waar zijn de kattenaudio’s, vraag ik u!

Pussy Galore | Documentary of the Week, BBC Radio 4 (30 minuten, mp3)

Susan Calman heeft drie katten: Oscar, Muppet en nog een. Dat eerste wist ik al, dat tweede weet nog niet helemaal uit het hoofd. Zou het haar lukken deze katten wereldwijde Youtube-roem te bezorgen?

Voor ik een belangrijke schreef over ga –op deze blog over mooie en belangrijke audio zet ik over enkele seconden lezen een kattenvideo– eerst een link naar net iets minder ongemakkelijk terrein. BBC Radio 4 zendt iedere dag het geluid van vogels uit. Dat moet goed zijn voor de luistercijfers onder zowel vogels als katten. Hier is een pagina met foto’s van katten die naar Radio 4 luisteren. Misschien maakt dat de overgang naar een kattenvideo iets minder hard.

We gaan het nu ontdekken, want: komt-ie.

Dat was best draaglijk, toch? (Het is natuurlijk geen kat in een haaienkostuum die, zittend op een stofzuigrobot, een eend achtervolgt).

En zoals dat altijd gaat, het radioprogramma was beter.

In an age where celebrity cats star in films, host talk shows and have lucrative book deals, Susan Calman tries to make her own fur babies into viral internet sensations.

Oh ja. Het was Pickle. Die derde kat heet Pickle.

Het zou geen kwaad kunnen als alle journalisten hiernaar zouden luisteren

Recognizing Grey | Ideas, CBC Radio 1 (54 minuten)

Na maanden waarin de journalistieke consensus was dat de Grieken nu toch eindelijk eens iets moesten gaan doen. Voor zichzelf. Voor ons. (Officieel rekenen we immers nog altijd op het volledige bedrag, inclusief rente). Is daar ineens een omslag.

In Nieuwsuur vat Twan Huys de toch al duidelijke woorden van Coen Teulings zo krachtig samen dat het inmiddels iets anders betekent: de noordelijke politici zijn deel van het probleem. Hun eisen zijn onredelijk, onwerkbaar en onproductief. Voor ik mij schuldig maak aan het zelfde, dit zegt hij letterlijk:

“Maar zegt u met zoveel woorden, Tsipras die krijgt ongenadig op zijn donder vandaag in het Europees Parlement en van de Europese leiders. Maar die Europese leiders hebben hem tot een slaaf van het geld gemaakt dat zij zelf naar Griekenland hebben gebracht? Zij hebben meegewerkt aan de pijlloze diepte en chaos waarin het land nu zit.”

Teulings antwoordt: “Nou allereerst, dat zegt u goed…”, waarmee hij maar duidelijk maakt dat hij de samenvatting niet als zodanig heeft herkend.

Ineens is het verhaal over wat er aan de hand is, wie de hoofdpersonen, waar de ontknoping veranderd. Blader nog eens terug in de archieven van Nieuwsuur en je zoekt tevergeefs naar dit soort woorden bij de Nieuwsuur-presentatoren. Dat heeft niets te maken met die presentatoren. Het ligt niet aan hun redacties. Het is een algemeen geldend mechanisme in de journalistiek en dit programma is toevallig het meest recente voorbeeld dat voorbij trok.

Het radioprogramma waar ik naar toe schrijf gaat zelfs niet over Griekenland. Het gaat over journalistiek.

Director, author, actress and journalist Nelofer Pazira grew up in Soviet-occupied Afghanistan, fled first to Pakistan, and eventually to New Brunswick. She peels back the layers of the Western media’s simplified black-and-white coverage of the Middle East in the 2014 Dalton Camp Lecture in Journalism.

Ze praat over de shades of grey die de journalistiek altijd mist. (Waarin dan weer de reden ligt dat de journalistieke consensus omslagen kan maken, zoals nu met de Griekse Eurocrisis – vul ik aan). En over de mechanismen die maken dat journalisten in de knoop komen door in grijstinten te denken.

(Voor wie bij het woord grijstinten de gedachten meteen afdwalen: eerder zond Ideas een tweeluik uit onder de titel Consent to HarmPart 1, Part 2).

Pizara hangt haar verhaal op aan de Arabische Lente. Behalve dan dat nou net die naam problematisch is, zegt ze. In de programmaomschrijving, een paar regels hierboven aangehaald, kom je die term dan ook niet tegen.

«Before this decade is out»

Het is de herfst van 1969. Eerder dat jaar hebben Neil Armstrong en Buzz Aldrin de eerste voetafdrukken op de maan gemaakt. Deze week is ook de tweede maanlanding een feit. De derde, bijna catastrofale, poging van Apollo 13 ligt nog in de toekomst. We zitten, kortom, op het hoogtepunt van het technologisch optimisme. Zelfs het meest ingewikkelde project is mogelijk before this decade is out, als we er onze schouders maar onder zetten.

President John F. Kennedy. «Before this decade is out» vanaf 2:11 (25 mei 1961).

Ondertussen is ook de Koude Oorlog gaande. (meer…)

Mensen overtreden economische wetten

MisBehaving with Richard Thaler | Global Business, BBC World Service (25 minuten, mp3)

What exactly is economics? Science or art? An explanation of our society based on observable, demonstrable law or is it an attempt to systematise the unknowable: the mysteries of the human mind? Peter Day puts these questions to the economist and bestselling author of Nudge, Professor Richard Thaler, one of the founding fathers of behavioural economics. This relatively new branch of the dismal science tries to shed light on the way people make choices in their everyday lives and why subtle changes in the way options are framed can make big differences in how we behave.

Interessant en vermakelijk.

En als je morgenochtend op BNR een item hoort dat is opgenomen op een terras… alles heeft een reden.