A Greek Drama – een mooi verhaal voor als je geen zin hebt in Scrooge

A Greek Drama | The Documentary, BBC World Service
50 minuten, mp3

This summer, as Greece and its creditors argued over the terms of a bailout, the fate of nations – and perhaps the whole European project – was held in the hands of just a few people. This original drama, tells the inside story of those extraordinary months.

Een van de leuke dingen aan dit Britse radiodrama is dat het vol zit met Europese accenten. De Grieken zijn Grieken, de Duitsers Duitsers en Jeroen Dijsselbloem is merkbaar een Hollander.

Dijsselbloem wordt gespeeld door Tice Oakfield. Ik zou zweren dat ik bij de aftiteling Thijs Oakfield verstond, maar volgens zijn website is het Tice. Daar staat overigens een foto op van hem in de rol van Scrooge.

Het is drama, maar gebaseerd op de werkelijkheid. Yanis Varoufakis nam daarom de moeite tien feitelijke onjuistheden op te schrijven.

Het misverstand van het Japanse pacifisme

Is Japan Abandoning Pacifism? | The Inquiry, BBC World Service (23 minuten, mp3)

Hoe groot is de verandering die Japan doormaakt, nu de grondwet wordt veranderd? Dat valt wel mee, concludeert The Inquiry. Dat is niet omdat de verandering betekenisloos is. Eerder is het achterstallig onderhoud. De verandering, weg van het pacifisme, heeft al decennia geleden plaatsgevonden. “Eigenlijk was Japan maar twee jaar echt pacifistisch.”

(Maar lang niet alle Japanners hebben dat door.)

Japan is a pacifist country – at least that’s what its constitution says. The wording, introduced under the occupying forces after World War II, seems unequivocal: “the Japanese people forever renounce war as a sovereign right of the nation”. But new laws championed by conservative prime minister Shinzo Abe introduce a broader interpretation of what the constitution does, and does not, permit. Abe calls it “proactive pacifism”. Opponents say the laws are “war bills”, betraying the pacifism that has, for many, become central to Japanese national identity. There have been dramatic scenes in parliament with opposition MPs in tears. The majority of the public are opposed and people have taken to the streets in their tens of thousands. So, our question this week: is Japan abandoning pacifism?

De man die per ongeluk een planeet ontdekte

Life Changers – Didier Queloz | Discovery, BBC World Service (27 minuten, mp3)

Een planeet vinden was geen onderdeel van mijn promotie, zegt Didier Queloz. Twintig jaar geleden richtte hij zijn telescoop min of meer willekeurig op een ster, en merkte dat er een fout in de software zat waardoor een ster niet helemaal stil leek te staan. Die software had hij zelf in het afgelopen half jaar geschreven, dus dat was een vervelende zaak. Maar de echt lastige periode moest toen nog komen: proberen je promotieonderzoek af te maken als de hele wereld je aandacht vraagt, omdat er juist geen fout in de software zat. De schommeling van de ster betekende dat er een planeet omheen draaide.

Het is mooi om Queloz over zijn ontdekking te horen vertellen. Over hoe hij, maar ook zijn ervaren begeleider, de aandacht totaal onderschat hadden. De ontdekking van een planeet rond een zon-achtige ster betekent leven in het heelal! Niet dat er op ‘zijn’ planeet leven kan zijn: het is er duizend graden. Maar dat is wel wat de rest van de wereld bleek te denken.

“Come on!” zegt Queloz. En met zijn Franse accent werkt de woordspeling nog veel beter dan in Brits engels: “Life is chemistry. Life is not mystery, its chemistery.”

What Queloz had discovered was the first planet outside of our solar system orbiting a sun-like star. What’s more, it was massive – half the size of Jupiter, but with an orbit lasting only 4 days and with surface temperatures exceeding a 1000 degrees centigrade. This shouldn’t be possible according to our best theories of planetary formation, and yet here it was. With their discovery published Queloz and his supervisor, Michel Mayor, had rewritten the astronomy text books and opened to floodgates. In the 20 years since that night, nearly 1800 confirmed exoplanets have been discovered, and since the launch of NASA’s Kepler Observatory in 2009, several hundred Earth-like planets have been confirmed, orbiting suns at a distance that could potentially support life. In the last of the current series of Life Changers, Kevin Fong talks to Didier Queloz about that remarkable night, its impact on science and our quest to answer perhaps the most fundamental question of all: are we alone in the Universe?

Het nut van belastingparadijzen

Why do Tax Havens Still Exist? | The Inquiry, BBC World Service (25 minuten, mp3)

In 2009, UK Prime Minister Gordon Brown declared “the beginning of the end” for off-shore tax havens. Since then, the EU, the G20, President Obama and others have lined up to criticise them. And yet they’re still with us. In this edition of The Inquiry, Tim Whewell asks why tax havens continue to exist, and whether tax havens are really to blame for tax avoidance in the first place.

Zoals algemeen bekend is Nederland geen belastingparadijs, toch worden we wel weer genoemd in dit programma. Maar een belangrijker reden om te luisteren dan het horen van de naam van ons land, is het horen van nieuwe argumenten voor belastingparadijzen. Een Nieuw-Zeelandse politicus beargumenteert dat ze een nuttige rol vervullen als tegenwicht voor de democratie.

Mensen overtreden economische wetten

MisBehaving with Richard Thaler | Global Business, BBC World Service (25 minuten, mp3)

What exactly is economics? Science or art? An explanation of our society based on observable, demonstrable law or is it an attempt to systematise the unknowable: the mysteries of the human mind? Peter Day puts these questions to the economist and bestselling author of Nudge, Professor Richard Thaler, one of the founding fathers of behavioural economics. This relatively new branch of the dismal science tries to shed light on the way people make choices in their everyday lives and why subtle changes in the way options are framed can make big differences in how we behave.

Interessant en vermakelijk.

En als je morgenochtend op BNR een item hoort dat is opgenomen op een terras… alles heeft een reden.

Zullen Chinese astronauten wél een meisje met een konijn op de maan vinden?

What Does China Want From Space? | The Inquiry, BBC World Service (25 minuten)

Fifteen years ago, manned space flight was still a dream for China. Now, they are looking to the moon. They have mastered space walking, they are building advanced scientific satellites in partnership with the European Space Agency, and they are constructing their own ‘heavenly palace’ – a space station to rival the ISS. But some, not least the United States, are concerned by possible military uses for China’s blossoming space technology. This week our four expert witnesses help us figure out what China really wants from its space programme.

The Inquiry stelt eigenlijk zonder uitzondering interessante vragen en komt vervolgens met verrassende antwoorden. Het antwoord op de vraag wat de Chinezen van plan zijn met de ruimte is geen uitzondering. Het programma geeft de gedegen analyse die je verwacht, plus een hele serie fijne weetjes.

De cyberoorlog komt nooit

Is Cyber Warfare Really That Scary? | BBC World Service, The Inquiry (23 minuten)

Some claim the next ‘Pearl Harbour’ could be a cyber attack. Are they right, or is this hype? On this week’s Inquiry our four expert witnesses discuss the possibility of online attacks causing damage and death, and whether by focusing on these dramatic scenarios we might be missing the real threat.

Ineens moest ik aan Herman van Veen denken:

Mijn leven is totaal ontwricht
ik voel me overboord gegooid
vandaag las ik dit nieuwsbericht:
De bom valt nooit.

Om zo’n zelfde lied over cyberoorlogen te kunnen zingen moeten we wel één ding doen, leer ik van The Inquiry: tanden poetsen.

Bed-bad-brood-mens

The Abandoned | BBC World Service, DocArchive (27 minuten)

Will Coley listens to the stories of Ethiopian and Eritrean migrants who have made the often lethal journey across the Sahara, and then the Mediterranean, to arrive in Sicily asking for political asylum. Once the news cameras have left them on the beaches, Italian squatters are helping them to occupy the opulent empty homes of a Sicily in decline.

Wat goed om na weken van discussies over bed-bad-brood eens een verhaal te horen over een mens. Want hoe catchy bed-bad-brood ook mag klinken, het belangrijkste woord mist natuurlijk in die kreet.

Bovendien zitten er nuances in die je zelden hoort. De hoofdpersoon is een politiek vluchteling die vervolgens om economische redenen verder vluchtte. Ben je dan nog een politieke vluchteling? Daar zou een regering bij ons weken over moeten kunnen vergaderen, lijkt me. (De Italiaanse rechter besloot in dit geval van wel, overigens).

In Italië blijkt het leven politiek veiliger te zijn, maar economisch zeker niet makkelijker. Dan volgt er weer zo’n nuance. Want wat deden de Italianen zelf ook alweer toen het leven daar moeilijk werd? Soms is het nuttig dat het een Amerikaan is die zo’n programma maakt.

Dit is niet per se een opgewekt verhaal, maar het is ook zeker niet somber. Het is gewoon hoe de dingen kunnen lopen. Heel geschikt voor een verloren uur op bevrijdingsdag.

Als je iets van TTIP of TTP wilt begrijpen

Trade | Forum, BBC World Service (41 min.)

How well does the idea of free trade really work? Does it improve our economic welfare? With Bridget Kendall is the Nobel Prize winning economist Joseph Stiglitz who voices his concerns about two new huge trading blocks planned to link the US to the Pacific Rim and Europe, the world trade expert Arancha Gonzalez on how to translate trade deals into reality, and the Colombian lawyer Oscar Guardiola-Rivera on the Latin American approach to trade.

Voor wie minder ‘deskundigen aan een tafel’ wil horen, en toch een gedegen analyse, is dit ook een aanrader: Company v Country (28 min.)

Michael Robinson asks what lies behind the boom in companies suing governments.

Greyhound

Greyhound 100 | DocArchive, BBC World Service (27min)

Zelden laat een documentaire zich zo eenvoudig samenvatten als Greyhound 100:

Laura Barton sets off on an unplanned journey ‘to look for America’

Laura neemt de bus. Meer heb je niet nodig voor een mooi radioprogramma.

De aanleiding, want die moet er zijn als je een programma maakt, is een verjaardag:

For 100 years, an intriguing mix of people have been criss-crossing the US by Greyhound bus.

Ik geloof nooit dat een luisteraar zo’n aanleiding nodig vindt, maar op redacties zijn ze cruciaal. Het jargon is ‘een haakje’ – dus iets waar je het aan op kunt hangen, bijna letterlijk.

Merk op dat de toon van mijn woorden verraadt dat deze post deel uitmaakt van mijn kleine persoonlijke campagne voor mooie radio 1, 2.

She is conscious of the discrepancy between what the bus line represents in the collective imagination – an idea of freedom, adventure and possibility – and the realities of cross-country coach travel.

Meldt de BBC verder nog. Ik zou erbij schrijven dat Laura de sfeer zo prachtig schetst, en daarbij speelt met dat idee van vrijheid en de iets rauwere realiteit. En dat ze daarbij zo mooi gebruik maakt van muziek.

Voor de lezers, schreef er ook nog een stuk over in the Guardian. Laten ik zeggen dat het voor mij nog maar weer eens aantoont dat radio een spannender medium is.