Marjan Minnesma (Urgenda) “heel trage soep” en Rene Leegte (VVD) “kijken naar de rest van de wereld” over uitvoering Energieakkoord

Twee reacties op de uitzending van BNR Duurzaam van gisteren over de uitvoering van het Energieakkoord.

Marjan Minnesma, Urgenda:

  • /
Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.
Het hele Energieakkoord was sowieso al een beetje een gedrocht, omdat ze daar hebben onderhandeld met tientallen partijen en dat wordt gewoon een groot poldercircus. Daarkomt niet uit wat nodig is, maar wat je toevallig met elkaar kunt afspreken. Nou, dat is volstrekt niet voldoende.
Daarbovenop wordt er nu een uitvoeringsorganisatie overheen gezet, met allerlei clubjes die aan de slag gaan. Dat is een beetje polderig. Iedereen moet het ermee eens zijn. Er komen heel veel nieuwe organisaties, er komt een borgingscommissie. Clubje hier, clubje daar. Dat wordt natuurlijk een heel trage soep.

René Leegte, Tweede Kamerlid voor de VVD:

  • /
Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.
[Die vertraging door bureaucratie] herken ik op zich wel. Ik maak mij ook zorgen over de voortgang. Daar hebben we in de Tweede Kamer ook over gewisseld. Je hebt eigenlijk een paar grote werkpaarden in het Energieakkoord. En dan is het jammer dat juist daar ook de feiten over gaat, zoals dingen over biomassa, windmolens en dergelijke (sic). En dan vind ik ook dat het verstandig is om te kijken wat er in de rest van Europa ook gebeurt.

Dat akkoord moet rustig beginnen. En we moeten ook mensen de tijd geven om dat uit te werken. In 2016 gaan we dat evalueren en dan kijken we waar we staan. Dus ik vind het echt te vroeg als mensen zeggen dat het Energieakkoord nu al failliet is. En wat ik wel goed vind is om te kijken, he, wat gebeurt er nou in de rest van de wereld. En dan zie je toch een aantal dingen die anders zijn dan het Energieakkoord had gezegd. Ondanks alle gedoe in Rusland zie je dat de olieprijs 103 dollar per vat is vanochtend. Die is niet gestegen. Dat betekent dat er ongelooflijk veel olie in de wereld is die beschikbaar is, waardoor die prijs niet stijgt. Nou je ziet dat de kosten voor hernieuwbare energie continu aan het stijgen zijn. Dat is ook de reden dat een land als Duitsland de ambities naar beneden bijstelt. Spanje doet dat.

We moeten samenwerken in Europa. Dat is goed voor Nederland. Dat levert ook banen op in Nederland als we dat goed doen. En dat zou dan de focus moeten zijn van de VVD.

De praktische bezwaren van het Energieakkoord

Hoe gaat het met de uitvoering van het Energieakkoord. Heeft het al geleid tot nieuwe banen? En lukt het om met coöperaties zonnepanelen en windmolens neer te zetten. Daarover gaat de aflevering van BNR Duurzaam van deze week.

Over de tekst van het SER Energieakkoord werd negen maanden vergaderd. Het werd een ultiem polderverhaal dat niet bepaald overloopt van ambitie. Toch stemden ook de milieuclubs ermee in. Na 23 jaar praten wilden we alles in de uitvoeringsstand krijgen, zegt Siegbert van der Velde van de Natuur en Milieu Federaties. Eigenlijk is er vooral opgeschreven dat Nederland zich aan Europese afspraken zal houden.

Banen
Het energieakkoord begint met een motie van Samsom en Verburg in 2011:

Verzoekt de regering om alle hoofdrolspelers op korte termijn om tafel te nodigen met het doel, te komen tot een langjarig energietransitieakkoord, waarin energiezekerheid en verduurzaming centraal staan, teneinde in uiterlijk 2050 een duurzame energievoorziening te hebben gerealiseerd.

Het akkoord komt er uiteindelijk meer dan twee jaar later en heet dan Energieakkoord voor Duurzame Groei. Het richt zich nog maar op de periode tot 2020. Bovendien is aan een van de vergadertafels de opdracht uitgerekt en werd het akkoord niet alleen een plan voor de overstap van fossiele naar duurzame energie, het werd ook een banenplan.

Heel concreet belooft het akkoord 15.000 banen, vooral in de beginperiode van het akkoord. Die belofte is vaag, want hoelang duurt het begin van een periode van ruim zes jaar? Ed Nijpels, de man die het hele proces begeleidt, spreekt inmiddels over 15.000 banen voor het einde van het akkoord. Dat is concreter, maar ook minder ambitieus.

Inmiddels is de uitvoering driekwart jaar bezig. Is er zicht op de eerste duizenden banen? Of zelfs maar honderden? Joep Rats van Bouwend Nederland zegt van niet. Op termijn moet het kunnen, maar nu nog niet. Titia Siertsema van UNETO-VNI ziet wel dat er de laatste tijd minder banen verdwijnen bij de installateurs. Of dat door het enerieakkoord komt is niet te zeggen, voegt ze er meteen aan toe.

Hoe zouden die banen er kunnen komen? Zowel de bouwers als de installateurs denken dat een enegielabel voor huizen noodzakelijk is. Daarmee kun je burgers uitleggen hoe hun huis scoort. Maar teksten daarover in het akkoord zijn vaag, zeggen ze allebei, en van die ruimte maakt politiek Den Haag gebruik voor een terugtrekkende beweging. Siertsema: “Ik moet zeggen dat minister Kamp zijn best gedaan heeft, maar het is misgegaan in de Kamer.”

Energie
Als het gaat om de duurzame energie, ziet het er al weinig beter uit. Siegbert van der Velde wijst erop dat er precies genoeg ruimte is gereserveerd voor de afgesproken 6000 megawatt aan windenergie op land. Dat halen we alleen als er grote windmolens komen, maar kleine windmolens leveren minder weerstand op bij de omwonenden. “Straks staan er op de beste lokaties alleen maar kleine molentjes en halen we onze doelstellingen niet”. Een vergoeding voor de omwonenden zou een uitkomst kunnen bieden, maar daar wil minister Kamp niet aan.

Een van de troeven van het akkoord is energie opwekken met een cooperatie in je eigen wijk. Samen zonnepanelen neerzetten, of een windmolen. De belastingregels die dat zouden moeten stimuleren zijn nauwelijks uit te leggen. “We hebben nu vier avonden gehad met honderd mensen die zie zuchtend onder het papier en de complexiteit formulieren doorakkerden met mensen van de belastingdienst”, beschrijft Thijs de la Court, van E-decentraal en Lochem Energie en ook wethouder in Lochem.

Daarbij loopt hij tegen legio praktische problemen aan. Zo is bijvoorbeeld de business case voor een zonnepaneel vaak afhankelijk van subsidie. Die kun je pas aanvragen als je een aansluitnummer hebt voor het electriciteitsnet. Maar dat nummer krijg je na oplevering van je paneel, dus dan moet de investering inmiddels gedaan zijn. Dat is een kip/ei-probleem waar wetten voor veranderd moeten worden.

En nog zo’n wettelijk obstakel: om dat zonnepaneel aan te sluiten moet je een nieuwe aansluiting laten aanleggen. De la Court liet zonnepanelen op het dak van het stadhuis van Lochem leggen en liep daar tegenaan. Technisch is het mogelijk met een kastje van een paar tientjes, maar dat mag niet. Sleuven graven, kabels trekken, etc. kost zijn gemeente nu 5 tot 10.000 euro. Technisch onnodig, wettelijk onvermijdbaar.

En steeds wijst iedereen (met argumenten!) naar Den Haag. Naar wetten, naar ambtelijke procedures, naar “een republiek van onafhankelijke ministeries”. Het is logisch dat vooral de landelijke overheid moet wennen aan de nieuwe situatie, erkent De la Court, want minister Kamp is van de lijn van centrale energievoorziening. Alleen al om de belastinginkomsten op pijl te houden moet hij dat zijn, denkt De la Court. Maar de techniek gaat het hem heel erg lastig maken.

Siertsema merkt wel dat instalateurs steeds vaker bij de branchevereniging vragen om informatie. Welke oplossingen zijn er, wat zijn de terugverdientijden. Het zijn de koplopers, zegt ze. Misschien komt alles nog goed, hoopt Van der Velde. Misschien na de zomer, denkt Rats. Als dat klopt, heeft het alsnog een jaar geduurd om ‘in de uitvoeringsstand te komen’. En eerlijk gezegd durf ik het nog niet te geloven. Wat ik wel meteen aanneem is de voorspelling van De la Court dat dit najaar honderden bezwaarprocedures en rechtszaken beginnen over de plaatsing van windmolens.

Het zit niet in de uitzending, maar 2016 wordt een belangrijk jaar. Dan moet de Tweede Kamer kijken of we op schema zitten met de uitvoering. Dat zou wel eens een zeer lastig jaar kunnen worden voor politici.

De praktische bezwaren van het Energieakkoord

Normaal is BNR Duurzaam een live programma, maar de uitzending voor Tweede Paasdag staat inmiddels netjes gemonteerd te wachten op maandagmiddag 15.32 uur.

Eerder deze week hebben we lange interviews opgenomen met vier mensen die bezig zijn met de uitvoering van het SER Energieakkoord. Iemand uit de bouw, iemand uit de installatiebranche, iemand van een energiecoöperatie, iemand van de milieuclubs. Onze vraag was simpel: hoe loopt het?

Gisteren hebben Remco Tomesen en ik een volle werkdag in een heel klein montagestudiotje gezeten om in die vier verhalen één lijn te ontdekken. Eerlijk gezegd, dat was niet waar we het grootste deel van de dag mee bezig waren. Die lijn ligt er duimendik bovenop.

Het energieakkoord belooft duizenden banen en duurzame energie, maar projecten komen niet of nauwelijk uit de startblokken of raken verstrikt in regels en wetten.

Luister live naar BNR, of haal hier maandag de podcast.

Met:
Thijs de la Court, Wethouder Lochem, bestuurslid E-decentraal en Lochem Energie
Titia Siertsema, voorzitter UNETO-VNI
Joep Rats, directeur Economische & Verenigingszaken Bouwend Nederland
Siegbert van der Velde, directeur Natuur en Milieufederatie Groningen

Moeten we echt af van dat woord ‘duurzaam’, zoals @jeroenmeijering zegt? 15.30u in #BNRDuurzaam

Terwijl de rest van Nederland met zijn hoofd in het rijmwoordenboek zat, had ik een fijne twitterdiscussie met @HennyRadstaak. Het woord ‘duurzaam’ is hol geworden, las hij in de krant. En we kunnen er maar beter mee stoppen. Gelukkig waren we het binnen een paar tweets toch met elkaar eens.

Vanmiddag is de aanstichter van die korte discussie te gast in BNR Duurzaam (live om 15.30u). Luister live via deze link.

update Luister hier online, download de mp3, of abonneer je met iTunes op de podcast.

Zuivere koffie in het vliegtuig

IMG_20131123_094730

Als je het vliegtuig instapt, ligt er bij British Airways een krant voor je klaar. Dat vind ik een fijne service. Het hoeft niet en ze doen het toch. Voel je bovendien niet bezwaard, want BA zamelt het papier apart in en zorgt ervoor dat het gerecycled wordt.

Aan boord schenken ze “100% Rainforest Alliance Certified ground coffee” in een bekertjes dat is gemaakt van “sustainable sources”. Ze zijn goed bezig. En misschien doen ze nog wel meer dan ik weet.

Toch heb ik er een dubbel gevoel bij. Want het is natuurlijk gefröbel in de marge. Het is nuttig gefröbel, maar het doet niets aan de grootste milieubelasting van vliegtuigen. Per persoon waren we op de vlucht naar Japan waarschijnlijk verantwoordelijk voor zo’n 0,7 ton CO2-uitstoot. (Hoeveel dat is? Een gemiddelde Nederlander zit rond de 15 ton in een heel jaar.) Voor het gemak neem ik aan dat in die 0,7 ton alleen de uitstoot van de brandstof zit, dus dat de bereiding van het vliegtuigvoedsel, het afspelen van de films, of het wassen van de dekens er nog niet in zitten. Om van de productie van het vliegtuig maar te zwijgen.

BA erkent dat het bestaan van dat probleem, anders zouden ze niet zoveel werk maken van recycling van grondstoffen en de bescherming van het tropisch regenwoud.

Hella Hueck van RTL Nieuws schreef pas een column over de journalistieke valkuil van het of-denken. Ze zegt daarin dat goed-of-fout de werkelijkheid vaak tekort doet. En ik denk dat de duurzaamheidsbeleid van BA daar een goed voorbeeld van is. Koffie goed en vliegtuig slecht. Toch ben ik het niet met haar eens. Ik geloof niet dat het een valkuil is. In veel gevallen kun je alles bij elkaar optellen of tegen elkaar afwegen, en dan blijft een eenduidige conclusie over. In dit geval dat vliegen sterk bijdraagt aan de klimaatverandering. Dat het iets is dat je zo min mogelijk moet doen, hoe zuiver de koffie en de intenties ook zijn.

Ik hoop natuurlijk dat BA doorgaat met zuivere koffie uit goede bekertjes. Misschien kunnen ze zelfs een biologische maaltijdoptie toevoegen? Maar het blijft gefröbel in de marge.

Na een paar weken weg geweest te zijn, presenteer ik vandaag weer BNR Duurzaam. We gaan het hebben over lokale energie-opwekking en over het laatste stapje uit de voortslepende klimaatonderhandelingen. Het zou me niets verbazen als Hella Hueck bij die verhalen juist helemaal gelijk krijgt.

Straks in BNR Duurzaam: Terug naar Fukushima – moeten de grootste problemen echt nog komen?

Energy_plot20110311_600

Er zijn wetenschappers die waarschuwen dat de échte problemen met de Japanse kerncentrales nog moeten komen. Atoomfysicus Wim Turkenburg komt uitleggen dat we die waarschuwing serieus moeten nemen.

Voor wie de boel in de gaten wil houden: Er staat vierentwintig uur per dag een webcam gericht op de kerncentrale van Fukushima.


TBS/JNN Fukushima Daiichi webcam

Ook de eigenaar TEPCO heeft een webcam bij Fukushima staan. Op dit moment toont hij de Units 1 tot 4. Waar de camera staat opgesteld, is steeds netjes gedocumenteerd op een plattegrondje.

Tot slot een niet-onbelangrijk detail. Het dramatische plaatje aan het begin van deze post gaat niet over radioactiviteit. Het is een berekening van de maximum golfhoogte van de tsunami op 11 maart 2011. Het origineel staat bij het NOAA Center for Tsunami Research. Daar vind je ook deze video, waarin ze uitleggen wat je ziet.

VVD in BNR Duurzaam: Vasthouden aan windmolens op land

Regeringspartij VVD wil vasthouden aan de afspraken van het regeerakkoord. Daarin staat dat het Rijk in 2020 ongeveer drie keer zoveel windenergie wil opwekken dan nu het geval is. Dat zei Remco Dijkstra van de VVD in het programma BNR Duurzaam. De VVD reageert daarmee op het advies van het Centraal Planbureau om de plannen voor wind op land vijf jaar uit te stellen.

Hebben ze bij de SER de kennis om goede beslissingen te nemen? “Nee, als ik eerlijk ben niet”, zegt Jan Rotmans

De opdracht aan de SER om met een Energieakkoord te komen, is een onmogelijke. Het is vaker gezegd dat je de kalkoen niet moet vragen wat we met Kerst zullen eten. Maar het gaat verder dan dat. De opdracht van de overheid maakt een zinvol akkoord onmogelijk. Gisteren vroeg ik Jan Rotmans ernaar in BNR Duurzaam, en hij gaf het antwoord waar ik voor vreesde. Stel dat hij zelf de opdracht van de SER zou hebben gekregen, met de opdracht zoals die in de brief van minister Kamp is beschreven. Zou het hem dan lukken om een plan te schrijven?

Ook dat is natuurlijk strategie, he [van minister Kamp], om de opdracht in te perken en in te snoeren.
Nou ja, het was het herhalen van de opdracht…
Er is nog nooit een nieuwe economie opgebouwd, zonder extra investeringen. Dat kan natuurlijk helemaal niet.

En

De regering zegt dat het niet meer mag kosten. Het kost in het begin altijd meer, want je moet een nieuw soort economie op gang brengen. Maar binnen 10 tot 15 jaar verdient zich dat terug

Zijn die überhaupt in staat om goede beslissingen te nemen, hebben die de kennis?
Nee, als ik heel eerlijk ben niet.

Ik kan het natuurlijk van een afstand wel beïnvloeden, maar het blijft natuurlijk raar dat je dat overlaat aan polderclubs.

Over een paar weken zal er vast een Energieakkoord liggen. Daar twijfelt Rotmans geen moment aan. Maar je zou haast hopen dat de onderhandelingen uiteenspatten, met het akkoord dat er nu lijkt te komen.

Ondertussen op de redactie van BNR Duurzaam… #onversnedenreclame

De nieuwe ‘promo’ voor BNR Duurzaam.

  • /
Update Required
To play the media you will need to either update your browser to a recent version or update your Flash plugin.
Categoriën: