Totalitaire staten zijn altijd afhankelijk van beelden; zoals de onze

Chris Hedges: War is a drug | Ideas, CBC Radio One (54 minuten, mp3)

Deze week herhaalde de Canadese radio een interview met Chris Hedges van begin dit jaar. Zo’n herhaling is misschien vanwege de kosten, maar opnieuw heb ik het programma zonder aarzelen helemaal uitgeluisterd.

Hedges is een lastig te plaatsen figuur, denk ik, want hij is zowel journalist als actievoerder. Dat activisme merk je in zijn werk aan de onderwerpen die hij kiest. En hij verdiept zich in onderwerpen met een fanatisme dat je meer bij actievoerders ziet dan bij journalisten – een enkele onderzoeksjournalist daargelaten. Verder merk je het niet. Als er een kleuring in zijn verhaal zit, komt het door de feiten die hij verslaat.

Met het woord kleuring kies ik in geen handige beeldspraak, want Hedges draagt bepaald geen roze bril. Over al zijn verhalen hangt een grijssluier. Zijn toon is opgewekt, zijn tempo prettig hoog. Maar zijn heldere, harde analyse werpt een slagschaduw over de wereld die hij ziet.

Ideas besloot het programma War is a drug te noemen. De titel van zijn boek vind ik sterker: War is a Force That Gives Us Meaning.

Maar wacht nog heel even met luisteren…

Ook in 2011 maakte Ideas een programma met Hedges. Daarin zitten misschien nog wel interessantere observaties. Ik probeerde het snel even terug te zoeken op deze blog. Tot mijn verbazing bleek het te ontbreken. Die omissie is bij deze hersteld. Nu luisteren!

Empire of Illusion | Ideas, CBC Radio One (54 minuten)

Het zou geen kwaad kunnen als alle journalisten hiernaar zouden luisteren

Recognizing Grey | Ideas, CBC Radio 1 (54 minuten)

Na maanden waarin de journalistieke consensus was dat de Grieken nu toch eindelijk eens iets moesten gaan doen. Voor zichzelf. Voor ons. (Officieel rekenen we immers nog altijd op het volledige bedrag, inclusief rente). Is daar ineens een omslag.

In Nieuwsuur vat Twan Huys de toch al duidelijke woorden van Coen Teulings zo krachtig samen dat het inmiddels iets anders betekent: de noordelijke politici zijn deel van het probleem. Hun eisen zijn onredelijk, onwerkbaar en onproductief. Voor ik mij schuldig maak aan het zelfde, dit zegt hij letterlijk:

“Maar zegt u met zoveel woorden, Tsipras die krijgt ongenadig op zijn donder vandaag in het Europees Parlement en van de Europese leiders. Maar die Europese leiders hebben hem tot een slaaf van het geld gemaakt dat zij zelf naar Griekenland hebben gebracht? Zij hebben meegewerkt aan de pijlloze diepte en chaos waarin het land nu zit.”

Teulings antwoordt: “Nou allereerst, dat zegt u goed…”, waarmee hij maar duidelijk maakt dat hij de samenvatting niet als zodanig heeft herkend.

Ineens is het verhaal over wat er aan de hand is, wie de hoofdpersonen, waar de ontknoping veranderd. Blader nog eens terug in de archieven van Nieuwsuur en je zoekt tevergeefs naar dit soort woorden bij de Nieuwsuur-presentatoren. Dat heeft niets te maken met die presentatoren. Het ligt niet aan hun redacties. Het is een algemeen geldend mechanisme in de journalistiek en dit programma is toevallig het meest recente voorbeeld dat voorbij trok.

Het radioprogramma waar ik naar toe schrijf gaat zelfs niet over Griekenland. Het gaat over journalistiek.

Director, author, actress and journalist Nelofer Pazira grew up in Soviet-occupied Afghanistan, fled first to Pakistan, and eventually to New Brunswick. She peels back the layers of the Western media’s simplified black-and-white coverage of the Middle East in the 2014 Dalton Camp Lecture in Journalism.

Ze praat over de shades of grey die de journalistiek altijd mist. (Waarin dan weer de reden ligt dat de journalistieke consensus omslagen kan maken, zoals nu met de Griekse Eurocrisis – vul ik aan). En over de mechanismen die maken dat journalisten in de knoop komen door in grijstinten te denken.

(Voor wie bij het woord grijstinten de gedachten meteen afdwalen: eerder zond Ideas een tweeluik uit onder de titel Consent to HarmPart 1, Part 2).

Pizara hangt haar verhaal op aan de Arabische Lente. Behalve dan dat nou net die naam problematisch is, zegt ze. In de programmaomschrijving, een paar regels hierboven aangehaald, kom je die term dan ook niet tegen.

Twitterende Kamerleden ondermijnen het gezag van de Kamervoorzitter

The 2015 Killam Prize | Ideas, CBC Radio One (54 minuten)

Voor het weekend werden in Canada de Kilam-prijzen uitgerijkt aan toonaangevende wetenschappers. In deze aflevering van Ideas komen de winnaars aan het woord. Stuk voor stuk interessante gesprekken. Ik ligt de eerste er even uit.

Donald Savoie has written more than 40 books on Canadian politics and many of those books are must-reads for politicians today. He’s befriended prime ministers, public servants and politicians of all major parties in his quest to better understand the mechanisms of power in this country. He the 2015 Killam prize recipient for the social sciences and he’s the Canada research chair in public administration and governance at the University of Muncton.

Twitterende Kamerleden ondermijnen het gezag van de Kamervoorzitter, zegt Savoie. Eerst waren er al de tv-camera’s. Die veranderen het debat. De argumenten daar lijken erg op die bij ons. Maar twitteren tijdens een debat gaat nog een stap verder. Misschien zou het moeten stoppen, zoals Savoie suggereert.

Misschien moet het Kamerdebat anders worden ingericht, aangepast aan de moderne tijd. De Kamervoorzitter met een twitterscherp voor zich. En tweets die onderdeel uitmaken van de Handelingen. Ik bedenk maar wat.

Een mooi projectje voor Jesse Klaver

Why Money Isn’t Everything | Ideas, CBC Radio One (54 minuten)

The world over, alternative currencies are helping societies solve key issues. Sheetal Lodhia explores how healthy communities can be built without money.

Er is een steeds verder gaande economisering van ons leven gaande, hoorde ik Jesse Klaver gisteren zeggen.

Ondertussen stond er ook een podcast van het Canadese programma Ideas op me te wachten met de titel Why Money Isn’t Everything.

Dat programma gaat over alternatieve munten. Van over de hele wereld hoor ik dat die in opkomst zijn. Hoewel er ook een paar zijn die juist al heel erg lang bestaan. In dit programma komen flink wat beroemde voorbeelden voorbij.

Een van de sprekers is Bernard Lietaer. Hij werkte bij een centrale bank. Hij was betrokken bij de invoering van de euro. Hij zegt het vrijwel letterlijk: de economie mag volledig kapot gemaakt worden, als de banken maar blijven bestaan. Als de banken maar winst blijven maken. Centrale banken zijn er niet voor het algemeen belang. Niet.

Lietaer nam ontslag. De enige logische reactie, in zijn geval.

Even was de titel boven deze post Dit Kan Niet Waar Zijn. Maar ik geloof dat dit erger is dan het ternauwernood ontweken Armageddon dat Joris Luyendijk ons schets.

Klaver is niet bang voor grote woorden, hoorde ik hem zeggen. Misschien is dit een mooi projectje om mee te beginnen?

Als je alleen Lietaer wilt horen, spring dan naar 15 minuten.

21:00 – Over vergeving

Rwanda Reconciliation | Ideas, CBC Radio One (55min)

Het is negen uur op de avond van Eerste Kerstdag. Wordt het al tijd om de familieruzies bij te leggen?

Luister naar dit indrukwekkende verhaal uit Rwanda. Over vergeving.

The brutality and bloodshed of the Rwandan genocide 20 years ago was unfathomable. And whether we learned enough to prevent it from happening again is questionable. Rwandan musician Jean-Paul Samputu tells his story of heartbreaking loss and breathtaking reconciliation with the man who killed his family. Also in the program, Payam Akhavan — first legal advisor to the prosecutor’s office of the International Criminal Tribunals for the former Yugoslavia and Rwanda at The Hague.

11:00 – Als alle soldaten zo waren, was het ondoenlijk oorlog te voeren

Enemies and Angels | Ideas, CBC Radio One (55min)

Weinig verhalen zijn zo fysiek de kerstgedachte als Enemies and Angels. Ik weet het, die zin rammelt aan alle kanten, maar hij zegt precies wat ik bedoel.

When Najah Aboud got wounded during the Iran-Iraq war, he crawled into a bunker to die. It was there that the Iraqi soldier was found by Iranian medic, Zahed Haftlang. Zahed made a split-second decision: to save his enemy’s life. So he risked his own — twice — to get Najah to a field hospital. Neither man knew that nearly twenty years later, and on the other side of the world, a breathtaking coincidence would reunite them in another life-saving encounter.

Ach, en het gaat waarschijnlijk nog om moslims ook – dus misschien is zelfs het woord kerstgedachte misplaats. Evengoed, als je vandaag één programma luistert, kies dan dit uur.

Hebben we echt maar vijf zintuigen, of misschien wel twaalf?

Sense and Social Anthropology | Ideas, CBC Radio One (55m)

Sense and Social Anthropology
With a slight nod to Jane Austen who wonderfully articulated the emotional impact of cultural presumptions, Maureen Matthews explores the anthropology of sensory perception.

Dag twee van mijn eenpersoons minicampagne voor mooie radio. Want die zou gemaakt moeten worden, jawel. Maar er moet ook naar worden geluisterd.

De Nederlandse consensus lijkt te zijn dat een spetterend live debat op de radio het hoogst haalbare is. Gelukkig is de wereld groter. Gisteren Duitsland, vandaag Canada. Gisteren sport, vandaag de wetenschap.

Vraag op de Canadese radio: moeten we wolven in de Oostvaardersplassen introduceren?

Rewilding | Ideas, CBC Radio One

Ik beken het meteen: met die titel doe ik het programma van Anik See tekort. Een andere optie was: Hoe Kurt Cobain het landschap in Nederland bepaalde. Dat zou nog meer effectbejag geweest zijn. Toch komt ook dat aan de orde in haar programma.

Rewilding gaat over de veel grotere vraag wat natuur is. Wat wildernis is. Kun je natuur maken? Blijft het wildernis als je het onderhoudt, of zelfs aanlegt?

En al die grote vragen worden prettig praktisch gemaakt in het Hollandse landschap.

Voor een goed milieubeleid moet je bij de Islam zijn, hoor ik op de Canadese radio

Islam and the Environment | Ideas, CBC Radio One (55m)

De Islam als ‘groene’ religie. Toegegeven, deze zag ik niet aankomen, maar Dr Seyyed Hussein Nasr heeft een interessant verhaal dat een luisterend oor verdient (en een open houding).

Daar waar het geloof gemarginaliseerd werd, ontstond de milieucrisis, zegt hij. Hebben de Christenen het gedaan, zoals Nasr zegt? Oordeel zelf.

The Qur’an addresses not only human beings, but also the cosmos. All creatures participate in Islam. It is much easier to be able to develop an environmental philosophy which will not be incongruent or artificial as if you would add an artificial tail to a donkey. It is part and parcel of the Islamic world view.”

(Overigens, dit is een prachtig voorbeeld van het Canadese ‘niet laten intimideren’. Zou ons dat ook gelukt zijn? Zouden wij een pro-Russische Oekraïner zijn ingeplande enthousiaste verhaal hebben laten houden op de dag van de MH17-crash, bijvoorbeeld?)

Ondanks alles: wij houden van Oranje – de Staat als nieuwe religie

After Atheism: New Perspectives on God and Religion, Part 3 | Ideas, CBC Radio

Ons geloof in de Staat heeft religieuze trekjes, betoogt William Cavanaugh, auteur van Migrations of the Holy: God, State, and The Political Meaning of the Church. Is ons geloof overgegaan van kerk naar staat? We streven geen martelaarschap meer na, maar sterven wel ‘voor het vaderland’.

Het is maar een één van de interessante gedachten en observaties. Een andere is dat het verwarrend is de islam een religie te noemen.