“and it’s no idle boast when I remind you that this was the shortest world war on record… two minutes twenty eight seconds”

The Bed-sitting Room | Drama, BBC Radio 4
1 uur, mp3

Een volslagen absurdistisch verhaal, ooit een toneelstuk van Spike Milligan en John Antrobus, verfilmd in 1969 (link naar de trailer onderaan), en nu door John Antrobus en Paul Merton bewerkt tot radiodrama. Geweldig grappig en minstens zo veel zeggend als het Goede Gesprek met Gabriël van den Brink.

Three years since the nuclear misunderstanding which led to the third world war (“and it’s no idle boast when I remind you that this was the shortest world war on record… two minutes twenty eight seconds… including the signing of the Peace Treaty which is now on sale at Her Majesties Stationary Office with a free T- shirt”) survivors gather together on the former-streets of London. In amongst the rubble, Captain Kak and his fiancee Penelope find Lord Fortnum, who is convinced he’s turning into a Bed-sitting room. With property prices what they are, Kak should be on to a good thing.
This atmospheric, surrealist play was originally written by John Antrobus & Spike Milligan, and has been adapted for radio by John Antrobus & Paul Merton.

*) Dit is de link naar de trailer voor de film uit 1969: https://www.youtube.com/watch?v=7AVBEwTIfDM. Maar wacht nog even met kijken. Ik denk dat het radiodrama misschien beter klinkt als je de film niet gezien hebt.

No War Yes Peace

Metrohalte Kokkai-Gijido-mae. Zodra ik uit het perron op stap sta ik oog in oog met een politieman. Hij maakt een korte, beleefde knik, maar zijn blik is oplettend en scherp. Hij kijkt me geen seconde langer aan dan nodig. Op de muur van het perron staat in grote letters National Diet Building. Hierboven moet het parlementsgebouw staan.

Ik volg de pijlen. Op dit station kun je overstappen van de Marunouchi Lijn op de Chiyoda Lijn, zegt de metro-app. In de praktijk is het een stevige wandeling van 535 meter door tunnels, trappen op, trappen af, en een enkele roltrap. 535 meter. Dat is meer dan een halve kilometer. Ik bedenk me dat het mogelijk moet zijn om wekenlang in Japan door te brengen zonder ooit buiten te komen. Als je niet wilt, hoef je zelfs geen daglicht te zien, alleen het zachtgele schijnsel van TL-balken.

Lopend van het Maronouchi naar het Chiyoda-station kom ik nog minstens vijf politiemannen tegen. Zo op het eerste gezicht zijn ze niet bewapend. Ze staan op hun plek, met allemaal die zelfde oplettende blik.

Het is de maandag na de week waarin Japan besloot dat oorlog soms een oplossing kan zijn. Voor de hekken van de Diet stonden 120-duizend mensen te demonstreren. Het was luidruchtig maar vreedzaam. In het parlement ging het er aanmerkelijk ruiger aan toe. Dat kon het besluit niet tegenhouden. Het is gevallen, al moeten er, als ik het goed begrijp, nog wel wat formaliteiten worden doorlopen.

Dat het besluit genomen is, doet er niets aan af dat het allemaal nog niet voorbij is. In zijn wekelijkse e-mail merkt Radboud Molijn van Dujat op: 50 jaar geleden moest de grootvader van premier Abe aftreden, kort nadat hij een ‘veiligheidsovereenkomst‘ had gesloten met de Amerikaanse regering. Het pact regelt onder andere dat het Amerikaanse leger grote base heeft in Okinawa, en het bevat de belofte dat de landen elkaar blij zullen staan mocht een van de twee worden aangevallen. Ook toen maakte men zich zorgen om de mogelijkheid dat Japan nu in oorlogen verwikkeld zou kunnen raken, maar artikel 9 van de grondwet stelde enigszins gerust – het artikel dat nu wordt geschrapt.

Ook nu is de rust nog niet volledig weergekeerd, al heb ik nog niemand horen suggeren dat premier Abe binnenkort zal moeten vertrekken.

Dat wil zeggen, de woonwijken van Kyoto hangen vol met foto’s van de oppositieleider die zich het felst tegen de grondwetswijziging verzette. Zo op het oog zijn het verkiezingspostertjes, alleen hangen ze in de ramen van huizen. Bij eerdere verkiezingen viel me juist op hoe braaf alle posters op speciale verkiezingsborden geplakt worden. Alleen op die borden, en dan netjes in het aangegeven vak, verder niet.

In alle stadjes en steden waar ik kwam stonden mensen te demonstreren. Een week of twee geleden, een paar honderd kilometer ten noorden van Tokio, las ik vaak de kreet No War Yes Peace – alsof het niet voldoende is om alleen maar ergens tegen te zijn. Soms stonden er niet meer dan een man of vijf of tien, maar een dag later stonden er weer mensen, en meestal waren dat niet dezelfden.

Alleen Hakodate, net aan het begin van Hokkaido, viel op. Daar werd niet gedemonstreerd. Misschien geldt dat voor heel dat eiland, want noordelijker ben ik niet geweest, maar ik kan het me eigenlijk niet goed voorstellen.

Nu ik in Tokio ben, besluit ik even langs de Diet te lopen. Deze maandagvond zijn er toch nog tientallen demonstranten. Het zijn er meer dan vijftig, minder dan honderd. Ze scanderen. Ze klappen, soms ritmisch, dan applaudiserend. Ze houden tekstborden omhoog. De meeste borden zijn in het Japans, maar het cijfer 9 verraadt de inhoud. Een enkel bord bevat de kreet No War. Yes Peace is er niet meer bij.

De mannen en vrouwen zijn bijna zonder uitzondering de veertig gepasseerd, een aantal is waarschijnlijk boven de zeventig. De meesten zitten in een lange rij op een stenen muurtje langs de weg. Twee cameraploegen nemen interviews af. Voor een van de camera’s staat een meisje van rond de twintig met een ernstig gezicht haar verhaal te doen.

Langs de weg die naar de Diet leidt, staan de lichtgroene bussen van de politie. Het zijn dezelfde bussen die vorige week gebruikt werden om een afgeschermde doorgang te maken voor kamerleden en ministers. Met honderdtwintig duizend mensen is dat misschien nodig, maar niet met vijftig demonstranten.

Net als in de metro staan ook rond het parlementsgebouw elke honderd meter een of twee politiemensen. De meesten zijn bewapend met een houten stok van een meter of anderhalf. Een enkeling heeft een zwart leren holster aan zijn riem hangen.

Het is een overmacht die overbodig is en enigszins misplaatst aanvoelt. In tegenstelling tot de regering zijn deze demostranten niet zo van de gewapende strijd. Mischien, zo bedenk ik me terwijl ik de rij demonstranten voorbij loop, is dat Yes Peace toch een nuttige toevoeging.

11:00 – Als alle soldaten zo waren, was het ondoenlijk oorlog te voeren

Enemies and Angels | Ideas, CBC Radio One (55min)

Weinig verhalen zijn zo fysiek de kerstgedachte als Enemies and Angels. Ik weet het, die zin rammelt aan alle kanten, maar hij zegt precies wat ik bedoel.

When Najah Aboud got wounded during the Iran-Iraq war, he crawled into a bunker to die. It was there that the Iraqi soldier was found by Iranian medic, Zahed Haftlang. Zahed made a split-second decision: to save his enemy’s life. So he risked his own — twice — to get Najah to a field hospital. Neither man knew that nearly twenty years later, and on the other side of the world, a breathtaking coincidence would reunite them in another life-saving encounter.

Ach, en het gaat waarschijnlijk nog om moslims ook – dus misschien is zelfs het woord kerstgedachte misplaats. Evengoed, als je vandaag één programma luistert, kies dan dit uur.

Radio – opdat wij niet vergeten

In de overweldigende golf van radioprogramma’s over de Eerste Wereldoorlog, met alle denkbare invalshoeken, zijn er volgens mij twee die je wilt horen. (Naast de Duitse serie 14 die ik in maart al eens heb aangeraden).

Ik weet, in Nederland hebben wij niet zoveel met die Grote Oorlog. Wij hielden ons neutraal, leren we op school. Maar het neerstorten van de MH17 toont op een pijnlijke wijze aan dat je zomaar burgerslachtoffer kunt worden in andermans oorlog. Collateral damage, zeggen we als het om anderen gaat. De oorlog is nooit ver weg.

Memorialisation | The Why Factor, BBC World Service (55min)
Allereerst is er The Why Factor. De programmamakers hebben het talent een schijnbaar onhandelbaar thema op te pakken en daar dan interessante radio van te maken, vaak met een licht beschouwelijk karakter. Het thema De Doden Herdenken is bijna te gemakkelijk voor ze.

Van dit programma zijn twee versies. Een van 18 minuten en een van 55 minuten. Vaak geldt bij radio dat less is more, maar dat gaat in dit geval absoluut niet op. Voor de liefhebber is het interessant te horen hoe de twee versies van hetzelfde programma totaal anders zijn opgebouwd. Maar luister verder gewoon naar de lange versie.

World War I and the birth of behaviourism | Ockham’s Razor, ABC Radio National (13min)
Vervolgens, en dit is van een totaal andere orde, een aflevering van het Australische Ockham’s Razor.

Dr John Carmody, a physiologist and historian from the University of Sydney, talks about the history of behaviourism and how it was used to manipulate the population to gain support for the war and young men to join the fighting in the battlefields of World War I.

Opdat wij niet vergeten. Mijn gedachte na het horen van dit programma, is dat we niet zozeer de slachtoffers moeten herinneren, maar vooral de mensen die de pionnen over het schaakbord schoven. Die ze op het schaakbord zetten. Opdat wij niet vergeten.

‘ISIS is alles wat wij niet zijn”

De hoorzitting over IS, vandaag in de Tweede Kamer. Er werd nog wat gesproken over het geld. Er was nog wat discussie over de juridische legitimatie. Verder was men het behoorlijk met elkaar eens.

v/h Spitsuur Radiocartoon podcast bij iTunes of via RSS

Verboden wapenbezit

v/h Spitsuur Radiocartoon podcast bij iTunes of via RSS

“Wars are not heroic, even if they prompt acts of heroism by soldiers and civilians”

The Horror of War | A Point of View, Lisa Jardine, BBC Radio 4

Lisa Jardine says while documenting and commemorating the First World War we should not lose sight of its horror. “Wars are not heroic, even if they prompt acts of heroism by soldiers and civilians. Our young people, raised in a Britain at peace for 70 years, need to know that.”

Slachtoffers van een oorlog die niet de hunne was

Vanmiddag vergaderde onze Tweede Kamer weer over Oekraïne. Over de slachtoffers van een oorlog, die niet de hunne was…

v/h Spitsuur Radiocartoon podcast bij iTunes of via RSS

Voor dit programma bleef ik nog een kwartier in de auto zitten, om het tot het einde te luisteren

Just War and Gaza | Moral Maze, BBC Radio 4

Een discussie over de nieuwe Gaza-oorlog. Valt er nog iets nieuws te zeggen? Misschien niet. Toch is de discussie over de morele kwesties rond de Gaza-oorlog van het begin van het eind interessant. En spannend. Zoals gebruikelijk, met radicale opvattingen. En, voor wie het programma kent, met een ongewone felheid bij de panelleden.

As the body count rises and we try to make a judgement between right and wrong and competing narratives of victimhood we’re confronted by the terrible calculation “how many innocent victims are acceptable? When does a military operation go from being a legitimate act of war or self-defence to being disproportionate, illegal and immoral? It’s a fact that many more Palestinians have died than have Israelis in the current bombardment and that’s been the case in previous conflicts too. Would it be more morally acceptable is more Israeli’s were killed? How should we factor intent in to the equation?

Waarom de Amerikaanse bevrijding van Europa in WOII geen rechtvaardige oorlog was

Just War Theory: So What? | Ideas, CBC

Frank Faulk asks whether Just War Theory has become little more than an intellectual, moral and theological fraud, or whether it’s actually provided constraints on an intrinsically violent phenomenon.

Bestaat er zoiets als een rechtvaardige oorlog? Deze documentaire neigt richting de conclusie dat zoiets niet bestaat.

Maar áls er rechtvaardige oorlogen bestaan, dan is het lang geleden dat er een gevoerd werd. En ik moet dat meteen nuanceren: dit Canadese programma kijkt vooral naar de VS.

De Amerikaanse bemoeienis met de Tweede Wereldoorlog in Europa, bijvoorbeeld. Dat had met gemak een rechtvaardige oorlog kunnen zijn. Maar was het niet.